-
  • Het vaccinatieritueel

  • baby gevaccineerd Op de een of andere manier lijken discussies over vaccinatie nooit zonder heftige emoties te kunnen verlopen. Heel snel wordt er iemand voor rotte vis uitgemaakt, of wordt er geroepen dat er erg veel lieve kleine kindertjes sterven aan de gevolgen van juist wel of niet vaccineren. Het is opmerkelijk dat dit juist bij dit onderwerp zo naar voren komt. De moderne maatschappij staat zich toch zo voor op haar rationaliteit. Moderne geneeskunde noemt zich zelfs "wetenschappelijk". Deze heftigheid, waarbij redelijke argumenten het onderspit delven, speelt ook op bij die over de behandeling van kanker. Waarom dit zo is, is een interessante vraag.

    Een mens heeft rituelen nodig. Of dit nu "officiële" rituelen zijn, passend in het raamwerk van een religie, of impliciete, maakt niet uit. Het is een manier om de onzekerheden van het leven te bezweren. Symbolen zijn zeer krachtig, ook in de geest van de moderne mens, die beweert dat hij geen rituelen kent. Natuurlijk kent hij die. Als hij ziek is, gaat hij naar iemand die een witte jas draagt, en die hem een pilletje geeft. Zo hoort dat. Het is een ritueel waarbij hij zich veilig voelt. Als de doctor geen witte jas draagt, of hem bijvoorbeeld gezondere voeding voorschrijft, is dat ook goed, maar voor zijn gevoel ontbreekt er toch iets. Veel mensen blijven dan verlangen naar het genezende ritueel, als ze zonder het ritueel niet beter zijn geworden, dan waren ze blijkbaar ook niet ziek.

    Iedere ouder wil het beste voor zijn kind: geluk, gezondheid, succes op wat voor manier ook. Het is niet meer dan natuurlijk dat ouders op zoek zijn naar manieren om dit voor het kind zeker te stellen. Een zegening, een verzekering van een autoriteit dat het wel goed zit. Dit kind zal niet ten prooi vallen aan de schijnbare willekeur van ziekte, pijn, ouderdom en dood. Iedere cultuur heeft hiervoor rituelen: een amulet dat ingezegend is, een offergift, een doop-ritueel. In onze maatschappij is wetenschap de dominante religie geworden, en zijn artsen hogepriesters. En wetenschap is vergeten dat het de religie van verwondering is, niet van dogma en dat het een dienende plaats heeft, geen gebiedende.

    Het doopritueel van de moderne mens heet vaccinatie, en deze doop wordt over de wereld verkondigd met hetzelfde vuur waarmee eens de priesters naar onbekende gebieden trokken om de inboorlingen te kerstenen. Wie niet het ritueel wil ondergaan wil blijkbaar niet dat zijn kind gezond blijft, en brengt zelfs anderen in gevaar, want stel voor dat zij ook niet meer zouden geloven. Wat zou er dan van het ritueel overblijven? Of het ritueel op zich zinvol is, is in de praktijk vaak van secundair belang. Iemand die overtuigd voor of tegen vaccinatie is, laat zich heel moeilijk ompraten, terwijl het op veel andere terreinen heel redelijke mensen kunnen zijn.

    Zo gezien is het dan ook niet meer dan voor de hand liggend, dat er telkens meer kracht aan het ritueel zal worden toegeschreven, in de vorm van meer vaccins en meer dwang om het schema te volgen. Of het werkelijk nuttig en veilig is is veel minder belangrijk. Dat verklaart ook waarom in de groepen met de sterkste eigen rituelen de vaccinatiedoop het minst automatisch geaccepteerd wordt. Immers: de mens is geen rationeel wezen, maar een ritueel wezen.