Meridianen
Een van de dingen uit de Traditionele Chinese Geneeskunde die lastig te begrijpen is, zijn de zogenaamde meridianen. Ze worden in de acupunctuur en in Shiatsu gebruikt, en veel mensen vragen me of ze wel echt bestaan, of de banen wel "wetenschappelijk" zijn. Sceptici zeggen dat er nog nooit iemand een meridiaan gezien heeft, of in een dood lichaam aangetroffen. Een manier om acupunctuurpunten of -meridianen te begrijpen is ze te vergelijken met de tijdzones die we op aarde hebben. Op het moment dat het in Nederland 12 uur is, is het in Engeland 11 uur en in New York 6 uur. De plaatselijke tijd is aangepast aan de stand van de zon, zodat die om 12 uur op haar hoogste punt staat. Dat is handig, want dan is het in ieder land tussen 6 uur 's morgens en 6 uur 's avonds dag en de rest van de tijd avond of nacht. Een kind kan dit systeem begrijpen, maar als we ons meer toeleggen op de details, blijkt het allemaal niet zo eenvoudig als het lijkt. Ten eerste: de zon staat niet overal om 12 uur op het hoogste punt. Zelfs binnen Nederland is er een paar minuten verschil tussen de oostkant en de westkant. Om dit wat gemakkelijker te maken, en te voorkomen dat iedere plaats haar eigen tijd zou hebben zijn er tijdzones, gebieden waarbinnen dezelfde tijd geldt. De tijdzones verschillen steeds een uur van elkaar.
Ten tweede: ook in Nederland staat de zon vaak niet om 12 uur op haar hoogst, maar om 13 uur. Dit komt omdat we de zomertijd bedacht hebben, die de tijd een uur opschuift.
Ten derde: ook de indeling in tijdzones van een uur klopt niet: het verschil tussen India en Nepal is 15 minuten! Hoe zouden de tijdzones wetenschappelijk "bewezen" kunnen worden?
Je kunt in de grond graven wat je wilt, maar je zult geen enkel bewijs vinden. Je kunt de lokale tijd heel precies bepalen, of de stand van de zon, maar geen van beide zal je inzicht opleveren in de tijd in een andere stad.
Zou het zin hebben om de afstand tussen de twee steden te meten? Dat zou zeker een aanwijzing opleveren, maar alleen als je al begrijpt hoe het werkt. De afstand alleen is niet genoeg: tussen Amsterdam en Harare (Zimbabwe) ligt een enorme afstand, en toch is het dezelfde tijdzone. Tussen Kathmandu, Nepal en Lhasa, Tibet, ligt een vrij kleine afstand, maar geldt een tijdssprong van twee uur en een kwartier. In het uitgestrekte China geldt van oost naar west dezelfde tijd!
Het is dus belangrijker dat je begrijpt hoe het werkt, en dat je de onderlinge verbanden tussen de zones kent. Sterker nog, wie het verband begrijpt kan meer zeggen over de tijd in New York door ongeveer de tijd in Amsterdam te weten, dan iemand die dat verband niet begrijpt, en wel heel erg precies de tijd in Amsterdam weet!
Toch is het ook niet juist om te zeggen dat het helemaal verzonnen is: het hele systeem is wel degelijk gebaseerd op de stand van de zon, en of je er nu in gelooft of niet: het werkt toch wel.
Acupunctuurmeridianen hebben vergelijkbare eigenschappen: het zijn functionele verbanden tussen delen van het lichaam. Dit kan niet genoeg benadrukt worden: anatomisch zijn ze niet te vinden, vergelijkingen met een puur anatomische beschrijving van het lichaam zullen nooit helemaal kunnen uitdrukken wat ze behelzen.
